Khám phá mô hình teacher centred, đặc điểm chính, ưu điểm, hạn chế và cách áp dụng hiệu quả trong lớp học hiện đại dành cho giáo viên.

1. Teacher centred là gì và vai trò của giáo viên trong lớp học

Teacher centred là một mô hình dạy học trong đó giáo viên giữ vai trò trung tâm của toàn bộ quá trình giảng dạy. Trong mô hình này, giáo viên là người trực tiếp truyền đạt kiến thức, quyết định nội dung bài học, phương pháp giảng dạy, tốc độ học tập cũng như cách thức đánh giá kết quả của học sinh. Học sinh tiếp nhận kiến thức chủ yếu thông qua việc lắng nghe giáo viên giảng bài, quan sát ví dụ minh họa, ghi chép và thực hiện các nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn cụ thể của giáo viên.

Trong lớp học teacher centred, tri thức thường được xem là những nội dung đã được chuẩn hóa và giáo viên là người nắm giữ, tổ chức và chuyển giao tri thức đó cho học sinh một cách có hệ thống. Quá trình dạy học diễn ra theo trình tự rõ ràng, bắt đầu từ việc giới thiệu bài học, trình bày kiến thức mới, làm mẫu, đến luyện tập và củng cố. Giáo viên đóng vai trò chủ động trong việc điều khiển lớp học, đảm bảo tiết học diễn ra đúng kế hoạch và đạt được mục tiêu đã đề ra.

Vai trò của giáo viên trong mô hình teacher centred không chỉ dừng lại ở việc giảng bài mà còn thể hiện ở khả năng tổ chức lớp học, kiểm soát thời gian và định hướng quá trình học tập của học sinh. Giáo viên là người lựa chọn nội dung trọng tâm, điều chỉnh cách diễn đạt để phù hợp với trình độ của người học, đồng thời kịp thời phát hiện và sửa chữa những sai lệch trong quá trình tiếp nhận kiến thức.

Teacher centred đặc biệt phù hợp trong những bối cảnh cần truyền tải lượng kiến thức lớn trong thời gian ngắn, khi học sinh chưa có nền tảng kiến thức vững hoặc khi lớp học có số lượng học sinh đông. Nhờ sự dẫn dắt trực tiếp của giáo viên, học sinh dễ dàng nắm bắt nội dung cốt lõi, hình thành nền tảng kiến thức chắc chắn và duy trì kỷ luật học tập trong lớp.

Mặc dù giáo dục hiện đại ngày càng đề cao vai trò chủ động của người học, teacher centred vẫn giữ một vị trí quan trọng trong nhiều hệ thống giáo dục. Khi được áp dụng linh hoạt và kết hợp hợp lý với các phương pháp dạy học khác, teacher centred không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác của kiến thức mà còn góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và quản lý lớp học.

2. Nguồn gốc của mô hình teacher centred

Mô hình teacher centred có nguồn gốc từ những hình thức giáo dục sớm nhất trong lịch sử loài người, khi việc dạy và học chủ yếu dựa trên mối quan hệ truyền đạt trực tiếp giữa người dạy và người học. Trong bối cảnh tri thức còn khan hiếm và chủ yếu tồn tại dưới dạng kinh nghiệm hoặc ghi chép thủ công, giáo viên được xem là người nắm giữ kiến thức và có trách nhiệm truyền lại những hiểu biết đó cho học sinh một cách chính xác và đầy đủ. Cách tiếp cận này đặt giáo viên vào vị trí trung tâm, đóng vai trò quyết định trong toàn bộ quá trình dạy học.

Trong các nền giáo dục cổ đại và trung đại, teacher centred trở thành mô hình chủ đạo. Giáo viên giảng bài bằng lời nói, học sinh lắng nghe, ghi nhớ và tái hiện kiến thức thông qua việc học thuộc và làm bài kiểm tra. Kiến thức được xem là những chân lý có sẵn, ít thay đổi, và nhiệm vụ của giáo dục là truyền đạt lại các nội dung đó cho thế hệ sau. Chính vì vậy, lớp học teacher centred chú trọng tính kỷ luật, trật tự và sự tuân thủ, giúp duy trì hiệu quả giảng dạy trong môi trường học tập tập trung đông người.

Đến thời kỳ cách mạng công nghiệp, sự phát triển nhanh chóng của xã hội kéo theo nhu cầu đào tạo số lượng lớn học sinh theo chương trình thống nhất. Trong bối cảnh này, mô hình teacher centred càng chứng tỏ ưu thế rõ rệt. Với cấu trúc bài học chặt chẽ, giáo viên kiểm soát nội dung và tiến độ, phương pháp này giúp truyền tải khối lượng kiến thức lớn trong thời gian ngắn, đồng thời đảm bảo tính đồng bộ trong đào tạo. Teacher centred vì thế trở thành nền tảng của nhiều hệ thống giáo dục quốc gia và được duy trì trong suốt một thời gian dài.

Mặc dù từ cuối thế kỷ hai mươi, các lý thuyết giáo dục mới bắt đầu nhấn mạnh vai trò chủ động của người học và sự cần thiết của các phương pháp lấy học sinh làm trung tâm, teacher centred không hoàn toàn mất đi vai trò của mình. Thay vào đó, mô hình này dần được điều chỉnh để phù hợp hơn với bối cảnh giáo dục hiện đại. Giáo viên vẫn giữ vai trò dẫn dắt, nhưng có xu hướng sử dụng thêm các công cụ hỗ trợ, phương tiện trực quan và câu hỏi gợi mở nhằm tăng mức độ tương tác trong lớp học.

Ngày nay, teacher centred được nhìn nhận như một mô hình có giá trị nền tảng, đặc biệt hiệu quả trong việc giảng dạy kiến thức cơ bản, khái niệm mới hoặc nội dung mang tính học thuật cao. Việc hiểu rõ nguồn gốc và quá trình hình thành của teacher centred giúp giáo viên lựa chọn và vận dụng phương pháp này một cách linh hoạt, phù hợp với mục tiêu bài học và đối tượng người học, thay vì áp dụng một cách cứng nhắc như trong quá khứ.

3. Đặc điểm cốt lõi của lớp học teacher centred

Lớp học teacher centred có đặc điểm nổi bật là vai trò trung tâm và chủ động của giáo viên trong suốt quá trình dạy học. Giáo viên là người thiết kế toàn bộ nội dung bài học, quyết định mục tiêu, lựa chọn phương pháp giảng dạy và kiểm soát tiến độ của tiết học. Mọi hoạt động trong lớp học đều xoay quanh sự dẫn dắt của giáo viên, từ việc giới thiệu kiến thức mới cho đến củng cố và đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Trong lớp học teacher centred, kiến thức thường được truyền đạt theo trình tự rõ ràng và logic. Giáo viên giảng giải nội dung bằng lời nói kết hợp với ví dụ minh họa, học sinh tiếp nhận thông tin thông qua việc lắng nghe, ghi chép và quan sát. Cách tổ chức này giúp học sinh dễ dàng theo dõi mạch bài, đặc biệt là với những nội dung mang tính khái niệm, học thuật hoặc cần độ chính xác cao. Nhờ đó, giáo viên có thể đảm bảo rằng tất cả học sinh đều được tiếp cận cùng một lượng kiến thức cơ bản như nhau.

Một đặc điểm quan trọng khác của lớp học teacher centred là tính kỷ luật và trật tự. Do giáo viên giữ quyền kiểm soát lớp học, các hoạt động học tập thường diễn ra theo quy định và khuôn khổ nhất định. Điều này giúp hạn chế sự phân tán, duy trì môi trường học tập nghiêm túc và phù hợp với những lớp học đông học sinh hoặc những đối tượng học sinh cần sự hướng dẫn chặt chẽ. Trong bối cảnh đó, học sinh có xu hướng tập trung vào việc tiếp nhận kiến thức và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Sự tương tác trong lớp học teacher centred chủ yếu diễn ra giữa giáo viên và học sinh, theo hướng một chiều hoặc bán hai chiều. Giáo viên đặt câu hỏi, học sinh trả lời, giáo viên nhận xét và điều chỉnh. Mặc dù mức độ tương tác giữa học sinh với nhau không cao, giáo viên vẫn có thể khuyến khích học sinh tham gia thông qua việc đặt câu hỏi gợi mở, yêu cầu giải thích hoặc trình bày lại nội dung đã học. Cách tương tác này giúp giáo viên nhanh chóng nắm bắt mức độ hiểu bài của học sinh và kịp thời điều chỉnh cách giảng dạy.

Bên cạnh đó, việc đánh giá trong lớp học teacher centred thường tập trung vào kết quả cuối cùng của quá trình học tập. Giáo viên sử dụng bài kiểm tra, bài tập viết hoặc câu trả lời trực tiếp để đo lường mức độ ghi nhớ và hiểu biết của học sinh. Hình thức đánh giá này phù hợp với mục tiêu kiểm tra kiến thức nền tảng và đảm bảo tính thống nhất trong việc chấm điểm và xếp loại.

Nhìn chung, lớp học teacher centred mang đặc trưng của sự rõ ràng, hệ thống và kiểm soát chặt chẽ. Khi được vận dụng đúng bối cảnh và kết hợp linh hoạt với các phương pháp khác, những đặc điểm này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức mà còn tạo nền tảng vững chắc cho quá trình học tập lâu dài của học sinh.

4. Các phương pháp dạy học teacher centred phổ biến

Trong mô hình teacher centred, các phương pháp dạy học được xây dựng xoay quanh vai trò chủ đạo của giáo viên trong việc truyền đạt kiến thức và tổ chức lớp học. Một trong những phương pháp phổ biến nhất là giảng dạy trực tiếp, trong đó giáo viên trình bày nội dung bài học bằng lời nói, kết hợp với bảng viết, bài trình chiếu hoặc tài liệu học tập. Học sinh lắng nghe, ghi chép và tiếp nhận kiến thức theo mạch trình bày của giáo viên. Phương pháp này giúp giáo viên truyền tải khối lượng kiến thức lớn trong thời gian ngắn và đảm bảo tính chính xác của nội dung giảng dạy.

Bên cạnh giảng dạy trực tiếp, phương pháp làm mẫu cũng được sử dụng rộng rãi trong lớp học teacher centred. Giáo viên thực hiện mẫu một quy trình, một bài tập hoặc một kỹ năng cụ thể để học sinh quan sát và làm theo. Cách dạy này đặc biệt hiệu quả trong các môn học đòi hỏi tính chính xác cao như Toán học, Khoa học tự nhiên, Ngoại ngữ hoặc các môn kỹ năng. Thông qua việc quan sát cách giáo viên thực hiện, học sinh dễ dàng hiểu cách làm đúng và hạn chế sai sót trong quá trình thực hành.

Một phương pháp khác thường xuất hiện trong teacher centred là luyện tập có hướng dẫn. Sau khi giáo viên giảng giải và làm mẫu, học sinh được yêu cầu thực hiện bài tập theo từng bước cụ thể dưới sự giám sát của giáo viên. Trong quá trình này, giáo viên theo dõi, phát hiện lỗi sai và kịp thời điều chỉnh để học sinh hiểu đúng kiến thức. Phương pháp luyện tập có hướng dẫn giúp củng cố kiến thức mới, tăng khả năng ghi nhớ và hình thành kỹ năng một cách chắc chắn.

Ngoài ra, phương pháp hỏi đáp giữa giáo viên và học sinh cũng đóng vai trò quan trọng trong lớp học teacher centred. Giáo viên đặt câu hỏi nhằm kiểm tra mức độ hiểu bài, gợi nhớ kiến thức đã học hoặc dẫn dắt học sinh tiếp cận nội dung mới. Học sinh trả lời câu hỏi dựa trên kiến thức đã tiếp nhận, qua đó giáo viên có thể đánh giá nhanh hiệu quả của quá trình giảng dạy. Mặc dù hình thức hỏi đáp này chủ yếu do giáo viên kiểm soát, nó vẫn góp phần tạo sự tương tác và duy trì sự tập trung của học sinh trong giờ học.

Nhìn chung, các phương pháp dạy học teacher centred đều hướng đến việc đảm bảo kiến thức được truyền đạt một cách rõ ràng, có hệ thống và thống nhất. Khi được vận dụng linh hoạt, kết hợp với phương tiện trực quan và công nghệ hỗ trợ, những phương pháp này vẫn phát huy hiệu quả cao trong nhiều bối cảnh giáo dục, đặc biệt là khi cần xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc cho học sinh.

5. Ưu điểm của mô hình teacher centred trong dạy học

Mô hình teacher centred mang lại nhiều ưu điểm rõ rệt trong quá trình dạy học, đặc biệt là về tính hệ thống và hiệu quả truyền đạt kiến thức. Khi giáo viên giữ vai trò trung tâm, nội dung bài học được tổ chức chặt chẽ, trình bày theo trình tự logic và phù hợp với mục tiêu đề ra. Điều này giúp học sinh dễ dàng theo dõi mạch bài, nắm bắt trọng tâm kiến thức và hạn chế tình trạng hiểu sai hoặc thiếu hụt thông tin quan trọng.

Một ưu điểm nổi bật của teacher centred là khả năng truyền tải lượng kiến thức lớn trong thời gian ngắn. Giáo viên chủ động kiểm soát tiến độ tiết học, lựa chọn nội dung cốt lõi và điều chỉnh cách giảng dạy để phù hợp với quỹ thời gian có hạn. Điều này đặc biệt hữu ích trong các chương trình học nặng về nội dung, các lớp luyện thi hoặc những giai đoạn cần hoàn thành chương trình theo kế hoạch cụ thể.

Teacher centred cũng góp phần duy trì kỷ luật và trật tự trong lớp học. Khi giáo viên điều hành toàn bộ hoạt động học tập, học sinh có xu hướng tập trung hơn vào bài giảng và tuân thủ các quy định của lớp học. Môi trường học tập ổn định giúp giảm sự phân tán, đặc biệt phù hợp với lớp học đông học sinh hoặc những đối tượng học sinh cần sự hướng dẫn và kiểm soát chặt chẽ từ giáo viên.

Ngoài ra, mô hình teacher centred giúp đảm bảo tính thống nhất trong việc truyền đạt và đánh giá kiến thức. Tất cả học sinh đều được tiếp cận cùng một nội dung, cùng cách giải thích và cùng tiêu chí đánh giá. Điều này tạo sự công bằng trong học tập và thuận lợi cho việc kiểm tra, chấm điểm cũng như so sánh kết quả học tập giữa các học sinh.

Một ưu điểm khác của teacher centred là phù hợp với những học sinh ở giai đoạn đầu của quá trình học tập hoặc những nội dung mang tính nền tảng. Sự dẫn dắt trực tiếp của giáo viên giúp học sinh hình thành kiến thức cơ bản một cách chắc chắn, tạo tiền đề để tiếp cận các phương pháp học tập tích cực và tự chủ hơn trong những giai đoạn tiếp theo.

Tổng thể, teacher centred mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc tổ chức lớp học, truyền đạt kiến thức và đảm bảo tiến độ học tập. Khi được áp dụng đúng mục tiêu và bối cảnh, mô hình này vẫn là một lựa chọn phù hợp và cần thiết trong giáo dục hiện đại.

Kết luận

Teacher centred là mô hình dạy học truyền thống nhưng vẫn giữ vai trò quan trọng trong giáo dục hiện đại. Với đặc điểm giáo viên giữ vai trò trung tâm, phương pháp này giúp truyền đạt kiến thức một cách hệ thống, rõ ràng và đảm bảo tiến độ chương trình học. Teacher centred đặc biệt phù hợp khi giảng dạy kiến thức nền tảng, nội dung học thuật hoặc trong bối cảnh lớp học đông học sinh.

Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao, giáo viên cần vận dụng linh hoạt và kết hợp hợp lý với các phương pháp lấy người học làm trung tâm. Khi được sử dụng đúng mục tiêu và bối cảnh, teacher centred không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển kỹ năng và tư duy ở các giai đoạn học tập tiếp theo.

👉 Nếu bạn đang mong muốn nâng cao kỹ năng giảng dạy, đồng thời sở hữu chứng chỉ TESOL Quốc tế uy tín, hãy để ETP TESOL đồng hành. Chúng tôi không chỉ mang đến chương trình học chất lượng, mà còn là một cộng đồng giáo viên đầy nhiệt huyết – nơi bạn được học hỏi, kết nối và phát triển bền vững.

Hãy để ETP TESOL đồng hành cùng bạn trên hành trình chinh phục khoá học TESOL Quốc tế tại Việt Namvà khởi đầu sự nghiệp giảng dạy tiếng Anh chuyên nghiệp. Hãy liên hệ ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết về chương trình học TESOL Quốc tế tại Việt Nam, lịch khai giảng và những ưu đãi đặc biệt đang áp dụng.

Bạn có thể tìm đọc thêm về ETP TESOL tại: ETP TESOL VỮNG BƯỚC SỰ NGHIỆP GIÁO VIÊN TIẾNG ANH

Tìm hiểu thêm

• Nhận ngay Ebook ETP TESOL TẶNG bạn
• 7 Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo AI trong giáo dục
• [Thầy cô hỏi, ETP TESOL trả lời #4] Phương pháp hiệu quả để thúc đẩy động lực học tập cho học viên đi làm bận rộn?
• [Thầy cô hỏi, ETP TESOL trả lời #3] Làm thế nào để giáo viên có thể giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhanh chóng và nhớ lâu hơn?
• Chuyên mục “Thầy cô hỏi, ETP TESOL trả lời”